LiTiko leTemisebenti
UmTsetfo wekuLingana kutekuCasha
SINGENISO?
Sandvulelangculazi (iHIV) kanye neNgculazi (i-AIDS) titinkinga tempilo yemphakatsi, letiletsa tinkinga kutemnotfo, nakutemisebenti kanye nakumalungelo eluntfu.
Kuyabonakala kwekutsi iHIV/AIDS sifomcedzave lesitawutsintsa tindzawo temisebenti, ngekuletsa kugula lokungapheli, kulova kanye nekufa lokutawuholela ekulimaleni kwemkhicito, tinzuzo tesisebenti, umsebenti wetempilo nekuvikeleka, tindleko temkhicito kanye nekutimisela emsebentini.
Sandvulelangculazi asibuki kutsi uphila nabobani, unemminyaka lemingaki, webulili lobunjani kumbe wakuluphi luhlanga, kodvwa kuyavumeleka kwekutsi simo setemnotfo sinesandla ekuveteni tinhlobonhlobo tetifo. Sandvulelangculazi sitimisela kakhulu endzaweni lapho kunendlala khona, nalapho kugcwele khona bantfu emadolobheni, nalapho kuneludlame khona kanye nekungahlaliseki kahle. Kutsatselana kwalesifo kubhebheteliswa kungalingani kwetinsita netindlela tekutfutseleka emadolobheni kusukwa emaphandleni. Bomake, ngabo lebasenkingeni kakhulu ekutfoleni lesifo ngekwemasiko kanye nesimo lesingekho kahle semnotfo lesibenta kutsi bangakhoni kunakekela kahle timpilo tabo.
Lokunye nge-HIV/AIDS kungukutsi sifo lesihambisana ngekunganaki, kuncuma kucala, kubandlulula kanye nekunyembenywa. Etindzaweni temisebenti kubandlululwa kwebantfu lebane-HIV kanye ne-AIDS kugcugcutelwa ngetento tekubahlola ngembi kwekubacasha, kubacosha uma kutfolakala kwekutsi banalesifo kanye nangekubanciphisela tinzuzo tabo.
Lenye indlela yekunciphisa nekuphatsa kwekundlondlobala kwe- HIV/AIDS endzaweni yemsebenti kusebentisa luhlelo kanye nenchubomgomo. Kukhuluma nge-HIV/AIDS endzaweni yemsebenti kutoncedza baphatsi, tinyonyana tebasebenti kanye nahulumende ekufakeni sandla tikwemitamo etigodzini, esiveni nasemaveni angaphandle ekulweni nalesifo. Ngekubona loku, lolucwebu lentelwe kuncedza bacashi, tinyonyana tebasebenti kanye netisebenti.
Lokunye futsi lolucwebu lutencedza ekutfoleni kabanti tinjongo te:
kunciphisa kwelubandlululo ebantfwini labanesandvulelangculazi endzaweni yemsebenti.
TIMFUNO
Timfuno tekucala letibalulekile kuholela bacashi netinyonyana tebasebenti ekusebentiseni lolucwebu ekuboneni kutsi bantfu lebanesindvulelangculazi ababandlululwa etindzaweni temsebenti. Loku kufaka phakatsi lokulandzelako:
i kwakha indzawo yekusebenta lenganalubandlululo,
Injongo lengaphasi yalelucwebu kuniketa indlela lecondzisako kubacashi, tisebenti netinyonyana tebasebenti ngekutsi bangayiphatsa njani iHIV kanye ne AIDS etindzaweni temisebenti. Kusukela sifomcedzave se-HIV/AIDS sidlala inzima emsebentini nasebantfwini emikhakheni lehlukahlukene, kudzingeka lubambiswano ebantfwini lolutofaka tonkhe tintfo. Lolucwebu lufaka umgomo lokukhulunywa ngawo kakhulu kulomtsetfo lohleliwe ephuzwini 5.1, ngalokulandzelako:
i kwakha indzawo lephephile yekusebenta yebaphatsi netisebenti;
ii kwakha inchubo yekuphatsa tehlakalo emsebentini netikhalo tekuncepheteliswa.
Kwengeta, lolucwebu lutfutfukisa ekwakheni kwekusebenta samshini ekukhutsataneni kulubambiswano loluselevelini lelandzelako:
i emkhatsini webacashi, tisebenti kanye netinyonyane tetisebenti emsebentini; kanye ii emkhatsini wasemsebentini kanye nalabanye labatsatsa indzima lebalulekile, esigodzini, esiFundzeni nasesigabeni saVelonkhe.
IMIGOMO YENCHUBOMGOMO
LOKUCUKETFWE
IMIGOMO YENCHUBOMGOMO
Ekwakhiweni kwesimo sendzawo lesitawuncedza tisebenti letine-HIV kutsi tikhune kuchubeka ngaphasi kwesimo lesitayelekile emisebentini yabo nangabe batfolakala kwekutsi baphilile kutsi bangakwenta loko.
iHIV/AIDS igadla kakhulu kubantfu labasikati ngako kumele kunakwe kakhulu ekutfutfukiseni kwenchubomgomo kanye netinhlelo letiphatselene nendzawo yekusebenta.
LOKUCUKETFWE
KUSETJENTISWA KANYE NENDZIKIMBA
Bonke bacashi kanye netisebenti, kanye netinhlangano tabo letihlukahlukene tiyagcugcutelwa kwekutsi tisebentise lolucwebu kute takhe, tisebentise tiphindze tilungise inchubomgomo netinhlelo te-HIV/AIDS kute tifanele tidzingo tetindzawo temisebenti yabo.
Ngalenhloso yalolucwebu, leligama ?indzawo yekusebenta? kumele lichazwe kabanti kunalencazelo leniketwa umTsetfo webuDlelwane kubaSebenti, umTsetfo 66 wanga-1995, Sigaba 213, kutsi ifake simo sendzawo yekusebenta, kolokunye, bantfu labangenabo budlelwane bemcashi kanye nesisebenti, kodvwa basebenta etindzaweni letitimele nalabo labatisebentako.
LoluCwebu alunato tibopho temtsetfo letingeta kulemitsetfo lekumTsetfo wekuLingana kutemiSebenti kanye nemTsetfo webuDlelwane kubaSebenti, nobe kuleminye mitsetfo lebaliwe kuloluCwebu. Kuhluleka kulihlonipha akusho kwekutsi umcashi utawushushiswa, ngaphandle kwalapho loluCwebu likhuluma ngetibopho lemtsetfo.t ?
LoluCwebu kumele lifundzwe ngekubambisana nalamanye maCwebu ekutiphatsa lakhishwe nguNdvunankhulu wetemiSebenti.?
LOKUCUKETFWE
LUHLAKA LWETEMTSETFO
LoluCwebu kumele lufundvwe ngekubambisana nemTsetfo wemTsetfosisekelo waseNingizimu Africa, No.108 wanga-1996, kanye nakokonke kushaywa kwemtsetfo lokulandzelako:
i umTsetfo wekuLingana kutemiSebenti, No. 55 wanga-1998;
v umTsetfo wekuNcephetelisa ngekuLimala neTifo emSebentini, No 130 wanga-1993;
Lokucuketfwe ngulolucwebu kumele kucatjangwe uma kwakhiwa, kusetjentiswa nobe kubuyeketwa nobe ngabe nguyiphi inchubomgomo yasendzaweni yemsebenti nobe tinhlelo letimayelana nemitsetfo lebaliwe ngenhla.
Letincenye letilandzelako titfolakala kulemitsetfo leshayiwe ngenhla. Loku kufanele kufundvwe ngekuhambisana naleminye mitsetfo leshayiwe. oned legislation. ?
LoluCwebu lukhishwe ngekulandzela Sigaba 54 (a) semTsetfo weKulingana emSebentini, No 55 wanga-1998 losuselwa kumgomo longavumeli kucoshwa kwemuntfu ngenca yekutsi une-HIV. Kute kunedvwe bacashi netisebenti ekusebentiseni lomgomo njalo emsebentini, loluCwebu lutsatsa letinye tincenye ekushayweni kwemtsetfo.?
Sigaba 6 semTsetfo weteKulingana emSebentini ichaza kutsi asikho sisebenti lesingabandlululwa, nobe umuntfu lofuna umsebenti, nobe kuyiphi inchubomgomo yetekucasha, ngenca yekutsi une-HIV. Kunobe nguliphi licala lapho kucatjangwa kwekutsi umcashi ubandlulule sisebenti ngalokungekho emtsetfweni, umcashi kufanele akhombise kwekutsi lolubandlululo nobe lokwahlukanisa kuvumelekile.?
Asikho sisebenti, nobe lofuna umsebenti, lotawuphocelelwa ngumcashi kwekutsi ahambe luhlolo lwe-HIV kute kutfolakale kwekutsi une-HIV. Luhlolo lwe-HIV lelentiwa ngumcashi nobe lelentiwa esikhundleni semcashi litawenteka lapho inkantolo yetemisebenti ivuma kwekutsi loluhlolo luvumelana neSigaba 7 yemTsetfo weteKulingana emSebentini.
Mayelana neSigaba 187 (f) semTsetfo webuDlelwane kutemSebenti, No 66 wanga-1995, sisebenti lesine-HIV/AIDS angeke sicoshwe ngobe siphetfwe yi-HIV/AIDS. Uma kutfolakala kwekutsi kunetizatfu letivakalako letiphatselene nesimo sekuchubeka nekusebenta kanye nekutsi tinyatselo letivakalako tilandzelwe, angayekeliswa kusebenta ngekulandzela Sigaba 188 (a)(i).
Mayelana neSigaba 8 semTsetfo weteKuvikela kanye neteMpilo kutemiSebenti, No 85 wanga-1993, umcashi uphocelekile kwekutsi anikete sisebenti indzawo yekusebenta lephephile. Loku kungafaka phakatsi kubuka kwekutsi ematfuba ekutfola iHIV ancishisiwe.
Sigaba 2 neSigaba 5 semTsetfo weteKuvikela neteMpilo etiMayini, No 29 -1996 ucacisa kwekutsi umcashi kumele anikete sisebenti indzawo yekusebenta lephephile. Loku kungafaka phakatsi kubuka kwekutsi ematfuba ekutfola iHIV ancishisiwe.
Sisebenti lesitowutfola iHIV ngenca yekuhlangana nengati lenalesifo ngobe singavikelekanga emsebentini, singafaka sicelo sekuncepheteliswa mayelana neSigaba 22 semTsetfo wekuNcephetelisa ngekuLimala neTifo emSebentini, No 130 wanga-1993.
Ngekuya kwesisekelo semTsetfo wekucashwa, No. 75 wanga-1997, wonkhe umcashi uphocelekile kutsi tonke tisebenti titfola umgomo wekucashwa, nebuncane bekugcina bemalanga ekugula Sigaba 222.
Ngekuya kweSigaba 24 (e) kwemTsetfo weluHlelo lwekweLapha, No. 131 wanga-1998, iregista yeluhlelo lekulapha akumele ikhombise nobe ikhombise lubandlululo kumalunga ayo ?ngesizatfu sempilo yabo?. Lokunye mayelana na 67 imitsetfo imele icondzise kwekutsi tonke tinhlelo kumele tinikete buncane bekugcina benzuzo kumalunga ayo. ?
LOKUCUKETFWE
KUGCUGCUTELA SIMO LESINGABANDLULULI EMSEBENTINI?
Akukho umuntfu lone-HIV nobe i-AIDS lotawubandlululwa emsebentini wakhe nobe abandlululwe ngumgomosiseko nobe tento tetemisebenti, lokufaka ekhatsi naloku:
i tindlela tekuheha bantfu, tindlela tekutatisa, tindlela tekukhetsa;
ii kucashwa, tindlela tekucasha, kufake ekhatsi kufakwa emsebentini;
iii kuhlelwa kwemsebenti nekuhlukanisa iv imiholo, tinzuzo temisebenti, imibandzela lokusetjentwa ngaphasi kwayo;
v tinhlelo tetinsita tesisebenti;
x luhlelo lolulandzelwako uma kuhlutwa;
Kugcugcutela indzawo yekusebenta lengabandlululi ngekulandzela umgomosiseko wekulingana, bacashi kanye netinyonyana tetisebenti kumele batfole indlela yekutsi tonke tisebenti letine-HIV kanye ne-AIDS atibandlululwa bese bayavikelwa ekulwisweni ngekutsatsa tinyatselo letifana naleti:
LUHLOLO LWE-HIV, IMFIHLO KANYE NEKUDZALULA
Akukho umcashi lodzinga kutsi sisebenti, nobe lofuna umsebenti, kwekutsi entiswe luhlolo lwe-HIV kute abonise simo sakhe se-HIV. Njengobe kutfolakala kumTsetfo weKulingana emSebentini, bacashi kumele baye eNkantolo yebaSebenti kute batfole imvumo yaloluhlolo. ?
Nobe ngabe Sigaba 7 semTsetfo wekuLingana emSebentini ayivumeli sicashi-nangabe tinsita tetempilo tiniketa ngeluhlolo kusisebenti lesicele loluhlolo, kutawuya ngekutsi tiNkantolo tebasebenti titawuvuma kwekutsi sisebenti singavuma kutsatselwa lelilungelo lalesigaba. Loludzaba alusengakadzalululwa tinkantolo.
kute lesigaba lesingaphasi sisebente, kuvunyelekile kwekutsi labo labatsatsa indzima bati nalendzawo lebekwe ngaphandle kwaleliphuzu 7.1.2.
??Luhlolo loluvumelekile
Bacashi kumele baye eNkantolo yetiSebenti kute batfole sivumelwane kulabanye, timeko letilandzelako:
i ngesikhatsi ufuna umsebenti;
iv njengesidzingo lesifanele sekucecesha nobe tinhlelo tekutfutfukiswa sitafu; kanye v njengetimfuno tekutsi utfole tinzuzo njengesisebenti.?
Luhlolo loluvumelekile a umcashi kumele anikete luhlolo kusisebenti lesicele luhlolo kuletimeko letilandzelako:
i Njengencenye yetinsita kutempilo letfolakala endzaweni yemsebenti ii Ngekwengoti yemsebenti letfwala kulimala engatini nalokusamanti emtimbeni;
iii Njengenjongo yokwenta sincesitelo kuletingoti temsebenti letifaka ekhatsi kulimala engatini nalokusamanti engatini.
b Lokunye futsi, loluhlolo lolunjenga lolu lingenteka kuletimo letilandzelako:
i Ngekutifunela kwesisebenti;
ii Ekhatsi kwesisebenti setenhlalakahle kanye nasebudlelwaneni besisebenti-nesiguli iii?????????????Ngesidzingo lesatiwako kanye nekukhulunyiswa kwasemuva nakwaphambili, njengobe kuchazwa kuNchubomgomo weSive kuliTiko leteMpilo ngenhla kweluhlolo le-HIV; kanye iv ??????????Ngenchubo lehlobene nemfihlo esimeni se-HIV kusisebenti njengobe kuchazwa kulomshwana 7.2 waloluCwebu.? ?
Wonkhe emahlolo, nalawo lavenyelwe kanye nalalungele kumele entiwe ngekulandzela iNchubomgomo yaVelonkhe yeliTiko leTemphilo yekuHlola iHIV lekhishwe ngekweNchubomgomo yaVelonkhe yemTsetfo weteMphilo, No. 116 wanga-1990. ?
Labo labatsintsekako kuchaza kwekutsi sebanikiwe lombiko, futsi bayawuvisisa kanye nekutsatsa luhlolo lwe-HIV. Loko kuchaza kwekutsi umuntfu uyavisisa kutsi luyini loluhlolo, yinindzaba kudzingakalekile, tinzuzo, kulimala, tintjintjo kanye nemiphumelo lengahle ivele.?
??Lokungatiwa, kubukwa lokungatsandzeki nobe luhlolo lwe-HIV endzaweni yemsebenti lungenteka nangabe lentiwa ngemvumo kanye nelusesho lelisemtsetfweni lemgomosiseko lentiwe. Lapho lusesho lwentiwe, lombiko lotfolakele akumele usetjentiswe ekubandlululeni ebantfu nobe emacembu ebantfu. Loluhlolo ngeke lutsatswe njengalolungatiwa nangabe kutfolakala kwekutsi lesimo sakhe se-HIV singancishiswa kuloluphumo, ?
Lokuyimfihlo kanye?
Lapho sisebenti sikhetsa khona kuveta ngekwaso simo saso se-HIV kumcashi nobe kuletinye tisebenti, lolwati akumele kwekutsi lwatiswe kulabanye ngaphandle kwemvumo lebhalwe nguleso sisebenti. Lapho imvumo lebhaliwe ingatfolakali, tinyatselo kumele titsatfwe kute ticacise kwekutsi lesisebenti sifuna kutatisa ngesimo saso.
Kumele kusungulwe tindlela letitawugcugcutela kuvulelekana;kwamukelana nekuncedzana kulabacashi netisebenti labatikhetselako kuveta simo sabo se-HIV endzaweni yemsebenti, lokufaka:
i kugcugcutela bonkhe bantfu labatiwako kutsi baphila ne-HIV kanye ne-AIDS kutsi batiphatse nobe babambe lichaza ekufundziseni; nasekuvikeleni nasetinhlelweni tekwatisa;
iv nobe ababandlululwa kumbe banyembenywe.
KUGCUGCUTELA KWENDZAWO YEKUSEBENTA LEPHEPHILE?
?????????????Umcashi uphocelekile kwekutsi anikete aphindze anakekele, ngendlela langakhona ngayo, indzawo yekusebenta lephephile lengaletsi kulimala empilweni yetisebenti. ?
???????????Lizinga lengoti yekutsatselana kwe-HIV emsebentini? lincane. Kodvwa tingoti letifaka ekhatsi lokusamanti emtimbeni tingenteka emsebentini, ikakhulukati etindzaweni tetempilo. Tonkhe tindzawo temisebenti kumele tibone kwekutsi tivumelana nemTsetfo weteKuvikela neteMpilo emSebentini, lokufaka ekhatsi Timiso te-Hazardous Biological Agents, nemTsetfo weteKuvikela neteMpilo etiMayini, nekutsi umgomosiseko usebenta ngaloku, kulokunye:?
i?????????????kulimaleka, uma kukhona,kwekutsatselana endzaweni yemsebenti lotsite;?
ii??????????????kufundzisa lokufanelekile,kwatisa, kufundza ngekusetjentiswa ngetivikeli letisetjentiswa mhlaba wonkhe tekutfola, tisebente tibuye tinciphise lizinga lekutsatselana kwe-HIV endzaweni yemsebenti;?
iv?????????????tinyatselo lekumele titsatfwe ngemuva kwengoti lekufaka ekhatsi kuphatfwa kahle kwekubukana kahle ne-HIV emsebentini kanye netintfo letiletsa tifo engatini, lokufaka ekhatsi kuphumelela kulapha sifo nasesingenile;
v tinyatselo letitawulandzelwa ekwenteni sicelo sekuncepheteliswa ngemuva kwekungenwa sifo;
Sisebenti singancepheteliswa uma ngabe sitfole iHIV engotini lesivelele emsebentini, ngekulandzela umTsetfo wekuNcephetelisa ngekuLimala neTifo emSebentini. ?
Bacashi kumele batsatse tinyatselo letifanele ekuncedzeni tisebenti ekugcwaliseni ticelo tetinzuzo lokufaka:
i kuniketwa lwati etisebentini letingenwe sifo ngetinyatselo lekudzingeke kwekutsi titsatfwe kute sicelo sekuncepheteliswa samukeleke; neku ii kuncedza ngekuhlanganiswa kwelwati lelitawuncedza ekukhombiseni tisebenti kwekutsi tihlangene nengati lene-HIV.
Kuhlangabetana ne-HIV kanye ne-AIDS emsebentini kumele kubukwane nako ngekulandzela umTsetfo weteKulimala neTifo emSebentini. Bacashi kumele babone kwekutsi bavumelana nalomTsetfo naletinye timiso letihambisana nawo
TINCEPHETELISO TEBASEBENTI?
Basebenti labangagulwa yi-AIDS bafanele kuphatfwa njengalabanye basebenti labagulwa tifo letifana nayo ekubukeni tinzuzo tebasebenti.?
Lwati lolumayelana netinzuzo ngesimo setempilo sesisebenti kumele lube yimfihlo futsi lungasetjentiswa ekubandlululeni.
Lapho umcashi aniketa lusito lwetempilo njengencenye yenzuzo yesisebenti kumele aciniseke kwekutsi lolusito alubandlululi, ngalokubonakalako nangalokungabonakali, kunanobe ngumuphi umuntfu ngenca yesimo sakhe se-HIV.
Lokucuketfwe
KUCOSHWA?
Lapho sisebenti sitfolakala kutsi sigula kakhulu singasakhoni kwenta umsebenti waso, umcashi uphocelekile kwekutsi alandzele timiso tekucoshwa kwesisebenti ngenca yekuhluleka ngembi kwekumyekelisa umsebenti, njengobe kutfolakala tikweluCwebu lekutiphatsa kahle ekucosheni lelitfolakala eluhlwini 8 wemTsetfo webuDlelwane kubaSebenti.?
Umcashi kumele abone kutsi imfihlo yesimo sesisebenti lesiphetfwe yi-HIV siyanakekelwa ngesikhatsi kukhulunywa ngesimo saso sekuhluleka kusebenta. Sisebenti akumele siphocelelwe kwekutsi sitsatse luhlolo lwe-HIV nobe sichaze simo saso se-HIV njengencenye yenchubo ngaphandle kwekutsi inkantolo yebasebenti ilivumela lelo luhlolo.?
Lokucuketfwe
INCHUBO YETIKHALO?
Bacashi kumele babone kwekutsi emalungelo ebasebenti mayelana ne-HIV/AIDS, kanye netilungiso letitfolakala kubo uma kuphulwe lawo malungelo, ayahlanganiswa kulenchubo yetikhalo lekhona.?
Bacashi kumele batise basebenti ngendlela lelandzelwako ekusebentiseni inchubo yetikhalo.?
Bacashi kumele baba nendlela yekuvikela imfihlo yebasebenti nangabe kutsetfwa licala, kubonwe nekutsi lelocala libanjwa ngasese.?
Lokucuketfwe
? KUPHATSA KWE-HIV ENDZAWENI YEMSEBENTI
Kuphatsa ngekuphumelela kwe-HIV/AIDS endzaweni yemsebenti idzinga lusu loluhlangene lolufaka loku, ngalokunye, lemisuka lelandzelako:?
??Tilinganiso letindze kanye naletimfisha kute usebente futsi unciphise, kufaka: ?
a?????? Kuchubeka kwekutfola siviko sekudlondlobala kwe-HIV kuletinye basebenti kanye nemiphakakatsi yabo;
b???????Kuphatsa kwebasebenti labane-HIV kute kwekutsi bakhone kusebenta kahle ngekusheshisa; kanye c??????? Emasu ekusebenta ngco kanye nangekungacondzisi kwe-HIV/AIDS endzaweni yemsebenti.
Lokucuketfwe
Bacashi kanye netinyonyane tebasebenti kumele batfutfukise emasu lafanele kute bati, balinganise kanye nekuphendvula nge-HIV/AIDS etindzaweni tabo sekusebenta kanye netigaba. Loku kufanele kwenteke ngekubambisana kwetigaba,kwesigodzi, kwesifundza kanye nekutentela kwesive nguhulumende, umphakatsi wesive kanye netinhlangano letingekho ngaphasi kwahulumende.?
Ngalokunabile, kulinganisa kufanele kufake naloku:
Tinhlangotsi letingalimala tingafaka letilinganiso letilandzelako:?
i???????? Kukhubeka kwebasebenti nobe tigaba tebasebenti lebangatseleleka nge-HIV;
ii???????Indlela kanye nekusebenta kwalenhlangano nangendlela lengakhuphula ngayo kutsambeleka ekutfoleni iHIV sibonelo kutfutseleka kwebantfu kuleli nobe kuhlala emahhositela;?
iii Luhlangotsi lwemphakatsi lapho lenhlangano idvonsa khona basebenti bayo;
iv Luhlangotsi lwemphakatsi loludzebudvute nalapho lenhlangano isebentela khona; kanye v???????Kulinganisa kwekugadla kwe-HIV/AIDS kulabantfu lebukene nabo kanye nalabanye labangayitfola.??
i Tindleko ngco njengetindleko letitsintsa tinzuzo tesisebenti, tindleko tekulapha kanye netindleko letikhuphukile letingavela ngenca yekufundzisa kanye netindleko tekuheha bantfu kanye netindleko tekusebentisa loluhlelo lwe-HIV/AIDS;
ii Tindleko letingacondzisi njengetindleko lesititfola ngenca yekulova kwebantfu emsebentini, kungaphatseki kahle kwesisebenti ngekwetempilo, kwehla kwemkhicito, nekwehla kwemoya wekusebenta kanye nekuphazamiseka kwendzawo yemsebenti ngetizatfu letitsite;?
Lokucuketfwe
iii imininingwane yenchubomgomo yekusebenta sibonelo. Simo mayelana neluhlolo lwe-HIV, tinzuzo tesisebenti, kuphatfwa kwekutimisela kanye netinyatselo letitawulandzelwa kute kutfolakale kungasakhoni kusebenta ngekwetempilo kanye nekucoshwa emsebentini;
iv kusho migomo lelindzeleke kubacashi nebasebenti kanye netinyatselo letitawutsatfwa ekulweni nekuphambuka kulemigomo;
v indlela yekuletfwa kwetikhalo ngekulandzela liphuzu 12 laloluCwebu;
viii imininingwane yekusebentisa kanye nekuhlanganisa tibopho; kanye ix kucaphela kanye nekuhluta kwetindlela tekusebenta.?
Tonkhe tinchubomgomo kumele takhiwe ngekuchumana nabo bonkhe lababambe lichaza endzaweni yemsebenti lokufaka ekhatsi tinyonyana tebasebenti, labamele basebenti, labasebenta ngetetempilo kanye neluhlangotsi lelibukene nebasebenti emsebentin.?
Lenchubomgomo kumele ikhombise simo kanye netidzingo taleyo ndzawo yekusebenta.
Kutfutfukiswa kwenchubomgomo nekusetjentiswa kwayo kuyinchubeko lentjintjantjintjako, ngaloko lenchubomgomo yendzawo yekusebenta kumele ibe: ?
i ichunyaniswe nabo bonkhe lababamba lichaza;
ii ibukwe njalo njengesifomcedzave kanye njengelwati lwesayensi; kanye iii icashelwe ngekusebenta kwayo ngemphumelelo bese kunakwe nekuphumelela kwayo.?
Kuyancomeka kwekutsi yonkhe indzawo yekusebenta kumele isebentele ekutfutfukiseni kanye nasekusebentiseni kweluhlelo lwe-HIV/AIDS endzaweni yemsebenti lolutawulwela kuvimbela tifo letingangena, kuniketwe kunakekela kanye nekubambisana kubasebenti lebanalesifo nobe letibukene naso, bese kunakwe kugadla kwalomcedzave kulenhlangano. ?
Bungayo nekufinyelela kwaloluhlelo endzaweni yemsebenti kumelwe luholwe tidzingo kanye nemtsamo waleyo ndzawo yekusebenta. Ngaloko, kuyancomeka kwekutsi lonkhe luhlelo lwendzawo yekusebenta kumele lulwele kunaka loku lokulandzelako ngekubuka imitamo yetigaba, tigodzi, tifundza kanye nesive sonkhana: ?
iv kugcugcutelwe kwabelana nekusetjentiswa kwelijazi lemkhwenyana;
v kugcugcutelwa kwendlela yekutiphatsa lephephile kutifo temacasi;
vi kugcizelelwa kwekusetjentiswa kwetindlela letisetjentiswa umhlaba wonkhe ekuphatseni kwekufakelana lesifo;
vii kwakhiwa kwendzawo leyamukela kuvulelekana, kwamukelana kanye nekungafihlelani kwaba bonkhe basebenti;
x Kwandziswa kwekusebenta kwebasebenti lebaphetfwe ngulesifo ngekubamukela kahle, njengekubabukela letinye tindlela letincono tekubaniketa ilivi yekugula;
xii kucashelwe njalo, kunakwe kubuywe kubuyeketwe loluhlelo.?
Bacashi kumele batsatse tinyatselo letibalulekile ekusiteni basebenti ngekutatisa ngetempilo letibalulekile, tenhlalakahle kanye netinsita tekuphila kahle emphakatsini, uma ngabe leto tinsita atitfolakali endzaweni yemsebenti. ?
LWATI KANYE NEMFUNDVO ?
liTiko letemiSebenti kumele liciniseke kwekutsi lamakhophi aloluCwebu akhona futsi ayatfolakala. ?
Bacashi kanye netinhlangano tabo kumele bafake loluCwebu ekuboniseni, ekufundziseni kanye nasetinhlelweni tabo tekwatisa basebenti.?
Tinyonyana tebasebenti tifanele tifake loluCwebu etinhlelweni tato tekufundzisa nekucecesha emashophistiwadi kanye nebasebenti.
Luhlu lwemagama lasetjentisiwe
Sisebenti lesitsintsakele
INGCULAZI
TIFO LETANDZILE
Sifundvo setinhlobo tetifo, imbangela, kwandza kanye netindlela tekubukana naletifo esiveni. ?
SANDVULELANGCULAZI
Luhlolo lweSandvulelangculazi
Kutsatsa luhlolo lwetempilo kute kutfolakale simo semuntfu se-HIV. Loku kungafaka phakatsi imibuto lebhalwe phasi nobe imibuto lephendvulwa ngemlomo lefuna kutfola ngesimo sakucala seluhlolo lwe-HIV; imibuto lephatselene nesilinganiso sekutiphatsa lokuyingoti? (sibonelo imibuto lephatselene natemacansi, nelinani lebangani kutemacansi nobe lokwatiwako ngetemacansi); kanye netindlela letisunguliwe tekutfola simo se-HIV sesisebenti nobe semuntfu lofuna umsebenti. ?
LOPHETFWE SANDVULELANGCULAZI
Sisebenti lesitselelwe sifo
Kuvuma wati
Inchubo yekutfola imvumo kusigulane lekhombisa kwekutsi uyavisisa ngalokuphelele lesimo nalemiphumela yaloluhlolo ngaphambi kwekuniketa imvumo.?
Inchubomgomo
Incwadzi leveta simo senhlangano ngendzaba letsite.
Kululekwa kwangaphambilini nagemuva kweluhlolo
Inchubo yekweluleka legcugcutela kuvisisa simo nenhloso yeluhlolo lwe-HIV. Ikhombisa buhle nebubi baloluhlolo emuntfwini bese ibuka kwekutsi lemiphumela levumako nobe lengavumi itawuletsa tiphi tingucuko.?
Kuvuma lokwamukelekile
Kuchaza tingucuko letentiwako nobe tilungiso letentiwa tikwemsebenti nobe endzaweni yemsebenti letivumelekile futsi letitowenta umuntfu lophila ne-HIV/AIDS kwekutsi aphumelele kubamba lichaza nobe achubeke nekusebenta.
Tifo temacansi
Sinciphiso ?tifo letitsatselanako temacansi?. Leti tifo letitsatselanako kusukela ekuhlanganeni kwebantfu ngatemacasi, lokufaka ekhatsi lujovela, igonoriya kanye ne HIV.??
Kuhlolwa lokucashelwe
Loku akwatiwa, luhlolo lolungahlangani lolwentiwa kute kutfolakale sehlakalo kanye nekuvela kwalesifo emphakatsini lotsite nobe emacenjini kute kuniketwe lwati lwekunakekela, luvikele kanye nekubukana nalesifo. ?
